سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

296

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

را اطاعت و اوامر ايشان را با اخلاص و دقت اجرا مىكردند ، اهتمام مىورزيدند . داعيان اسماعيلى همه در يك مرتبه نبودند ، بلكه مراتب آنان سلسله‌وار بود و بالغ بر دوازده مرحله مىشد كه عبارت بود از : امام ، حجّت يا باب ، داعى دعات ، داعى بلاغ ، داعى مطلق يا نقيب ، داعى مأذون ، داعى محصور ، جناح يا بال راست يا دست راست ، بال چپ يا دست چپ ، مكاسر ، مطالب و مستجيب . اما امام ، مقتدرترين فرد و منشأ همهء قوانين يا سازمان‌دهىها يا تشريع دين بود . حجت يا باب ، نايب امام و معمولا فرزند او بود . داعى دعات در دعوت اسماعيلى رئيس و مسئول اوّل در برابر حجت در اقاليم مختلف بود ؛ داعى بلاغ ، مسئول ابلاغ دستورهايى بود كه داعى دعات به سرزمين‌هاى مختلف صادر مىكرد ، او مسئوليت مراسله‌ها را به عهده داشت . اما داعى مطلق يا نقيب ، كسى بود كه مىتوانست به مرتبه‌اى برسد كه صلاحيت سفر به سرزمين‌هاى مختلف را كسب كند . داعى مأذون كسى بود كه داعى مطلق را همراهى و كمك مىكرد . داعى محصور نيز كسى بود كه امر دعوت را در منطقه‌اى مشخص به عهده داشت و از آن منطقه ، تجاوز نمىكرد ؛ او بايد در آن‌جا مىماند تا وقتى كه داعى دعات ، اجازه عزيمت به نقطه ديگر را مىداد . جناح راست و جناح چپ هنگام سفرهاى داعى مطلق در سرزمين‌هاى گوناگون در خدمت او بودند و با معلومات خود ، او را يارى مىكردند . اما مكاسر در حقيقت ، مطالب يا جذب‌كننده مردم بود كه پس از پيشرفت علمى به درجه مكاسر ارتقا پيدا مىكرد . مطالب هم كسى بود كه وظيفه‌اش تجسس و دريافت اخبار و جذب مردم به دعوت بود ؛ و بالاخره مستجيب كسى بود كه به تازگى به دعوت اسماعيلى گرويده است . « 1 »

--> ( 1 ) . عارف تامر ، القرامطة ، ص 81 - 83 . اين شخص ، نويسنده‌اى اسماعيلى است و دربارهء عرضه كردن سلسله داعيان اسماعيلى بدين شكل ، مىگويد : اين اولين بار است كه تنظيمات حقيقى دعوت اسماعيلى در يك كتاب چاپ شده و معرفى مىشود .